Dynamika koloru

Tekst napisany wspólnie z Tomem Porterem, uznanym ekspertem od koloru i autorem kilku książek o rysunku architektonicznym oraz wpływie koloru na środowisko.

Postrzeganie koloru nie jest procesem statycznym, lecz nieustannie się zmienia. Wpływ na wrażenia kolorystyczne mają takie czynniki, jak:

Jeśli zwiększy się powierzchnia – gdy na przykład przeniesiemy wzrok z małego prostokąta w próbniku kolorów na elewację budynku – to kolor wyda się znacznie ciemniejszy.

Jeśli popatrzymy na budynek znajdujący się w niewielkiej odległości, czyli wyglądający na mniejszy niż gdyby przyjrzeć mu się z bliska, jego kolor wyda się nam jaśniejszy. Jednak w miarę oddalania się od budynku jego kolor będzie się wydawał coraz ciemniejszy i mniej nasycony. Gdy jeszcze bardziej się oddalimy, budynek wyda się nam jaśniejszy i mniej kolorowy. Wreszcie, oglądany z dużej odległości – nabierze lekko niebieskawego odcienia. Efekt zamglenia obiektów oglądanych z dystansu związany jest z rozpraszaniem światła na mikroskopijnych drobinach unoszących się w powietrzu.

Światło i kolor to fundamentalne i niepodzielne czynniki, określające formę architektoniczną i kształtujące nasze postrzeganie zabudowanej przestrzeni. Zmiany w oświetleniu wynikają z ruchu słońca oraz kąta padania promieni słonecznych. Wpływa to na naszą percepcję kolorów: wcześnie rano wydają się one żółtawe, w południe – lekko niebieskie, by pod wieczór nabrać odcienia czerwonego.

Po zapadnięciu zmroku, kiedy zaczynają świecić lampy uliczne, kolory ulegają radykalnej przemianie. O tej porze, pod wpływem pomarańczowego światła lamp sodowych lub zielonkawej poświaty jarzeniówek, kolor budynku może być zniekształcony wprost nie do poznania.

Sposób oddziaływania światła i koloru na nasze zmysły ulega dalszej modyfikacji pod wpływem światła odbitego. Efekt ten powstaje wówczas, gdy silne promienie słoneczne odbijają się od znajdujących się w pobliżu kolorowych powierzchni i padają na obserwowany budynek. Powstaje wrażenie, jakby jeden kolor migotał na tle drugiego. Postrzegana barwa jest więc wypadkową dwóch kolorów
i zazwyczaj nie odpowiada zamierzeniom projektanta.

Powierzchnia obiektu wpływa na sposób rozpraszania i odbijania światła. Można w ten sposób uzyskać całą gamę efektów – od subtelnych po ostre i wyraziste. Stopień, w jakim faktura wpływa na wygląd obiektu, zależy od intensywności i kierunku
oświetlenia, a także miejsca, w którym znajduje się obserwator. Faktura materiału pokrywającego elewację jest zazwyczaj rozpoznawalna tylko
z niewielkiej odległości, na przykład 3 metrów. Zmiana faktury może jednak spowodować, że budynek z matowego stanie się błyszczący (co może być efektem zamierzonym lub nie).